Brandende lijken

Bijna 4 uur te vroeg op het vliegveld in Bangkok aanwezig voor de vlucht naar India. Om een lang verhaal kort te maken: iets met direct in kunnen stappen, het hebben van een spoiler en een bijna lege weg... Op zich natuurlijk geen probleem. We hadden voldoende boeken en puzzels bij ons. Het grote nadeel was echter dat de airport een hele goede airco had en daar ook dankbaar gebruik van maakte, brrrr!

Jet Airways bleek een fijne, jonge maatschappij met ambities. Vandaar dat ons werd verzocht om een enquete in te vullen. Dol als wij zijn op vragenlijstjes, deden we dat natuurlijk met liefde en uiterst secuur. De meeste vragen waren vrij voorspelbaar, zoals 'was het eten lekker?' (Ja!), maar over sommigen hebben wij ons wel even verbaasd, zoals de vraag hoe wij het Engels van de piloot vonden, uitgesplitst naar uitspraak, verstaanbaarheid, accent etc.. Verder moesten we aangeven of de stewardessen ons wel met voldoende warmte hadden ontvangen en of hun haar en make-up wel goed zat?!

Over Kolkata/Calcutta (eigenlijk heel India) hadden we allerlei dramaverhalen gehoord over problemen met taxi's en touts, maar eigenlijk ging het bij aankomst bijzonder soepel. We zaten zo in een pre-paid taxi (vooraf betalen en later geen discussie over de prijs) en hadden ook al snel een redelijk hotel gevonden. Daarna zijn we natuurlijk de straat op gegaan om de boel te verkennen. Direct merkten we de enorme overload aan informatie die hier in India op je afkomt. De warmte, de geuren, de drukte, het straatbeeld, het lawaai, enzovoorts. We kunnen hier werkelijk geen stap verzetten of we worden door mensen aangesproken, die iets (cash natuurlijk) van ons willen. Of wij dit ook willen blijkt geen geldig selectiecriterium. Heel irritant, maar het begint te wennen.
Daarnaast is er nog het verkeer. Afremmen is er absoluut niet bij. Bussen komen met een dusdanige snelheid op mensen inrijden dat hun (of onze) enige redding is om zo snel mogelijk aan de kant te springen! Gelukkig zagen de taxi's er dan wel weer heel schattig uit.



Het heftigste is wel de arme mensen die hier rondlopen. Echt schrijnend om te zien hoe mensen in te trieste omstandigheden op straat moeten leven. Eergisteren in Varanasi nog zagen we iemand die, met een papiertje wapperend, aan het checken was of de man die op straat lag nog wel leefde. Geen reactie, dus waarschijnlijk was hij dood. Bizar.

Gedurende onze dagen in Calcutta hebben we een stadswandeling gemaakt waarbij we langs verschillende bezienswaardigheden zijn gelopen, zoals het Victoria Memorial waar een stuk koloniale geschiedenis uiteen werd gezet (voor een Engelsman was het in vroegere dagen niet ongewoon om meer dan 100 man personeel in dienst te hebben...), maar ook een fort, het park, de tuinen en zelfs een planetarium. Inderdaad dit laatste was niet heel Indiaas, maar wel leuk en informatief. We hebben hier nog enorm veel lol gehad om de dame die de presentatie gaf. Zij had uberduidelijk gezegd dat de mobiele telefoon uitgezet moest worden en natuurlijk zette iemand na 2 minuten zijn mobiel alweer aan (en dat kan je natuurlijk goed zien in een donkere zaal). Ze ging echt helemaal los in het Engels met schattig Indiaas accent, de presentatie werd stopgezet en een lange preek volgde. Echt te grappig.



Daarna was het alweer tijd om deze miljoenenstad (+/-16 miljoen inwoners!!) middels een prima nachttrein in te ruilen voor Varanasi, een van 's werelds oudste steden. Dit is een heilige stad voor Hindoes en voor ons het toneel van een bizar schouwspel. Hindoes geloven namelijk in reincarnatie, maar het nadeel hiervan is dat je niet weet hoe en als wat je terugkomt. Als je goed hebt geleefd, kom je terug in een hogere kaste, maar als je je hebt misdragen zou je wel eens kunnen worden hergeboren als een dier... Als je echter in Varanasi aan de heilige rivier de Ganges wordt gecremeerd maak je geen onderdeel meer uit van de reincarnatie, maar ga je rechtstreeks naar de hemel! Dit betekent natuurlijk dat mensen van heinde en verre hierheen worden gebracht om gecremeerd te worden. Of sterker nog, mensen komen speciaal hierheen om te sterven.

In Varanasi bevinden zich vervolgens op diverse plekken 'burning ghats' (relatief open plekken langs de rand van de rivier) waar het feitelijke verbranden plaatsvindt. Via een gesprek met een soort begrafenisondernemer zijn we het volgende te weten gekomen: er is voor 1 lichaam ongeveer 360 kg hout nodig en het verbranden duurt ongeveer 3 uur. Na het bouwen van de brandstapel wordt het in doeken gewikkelde lichaam, dat net in de Ganges is gewassen, erop gelegd. Vervolgens is het af en toe nodig om met een stok op het lichaam te slaan zodat het breekt en hierdoor beter verbrandt... Uiteindelijk blijft er bij de mannen vaak een stukje borstkas over en bij de vrouwen een stukje heupbeen. Dit wordt dan symbolisch samen met eventuele overige resten en het as in de rivier gegooid. Hiermee is het ritueel voor de genodigden (alleen mannen, vrouwen zouden de neiging hebben zich in het vuur te storten...) afgerond.

Gedurende de ochtend en de avond staan er vervolgens allerlei kasteloze mensen in het water om alle smurrie rondom te ghats te zeven op zoek naar... sieraden, gouden tanden, etc.. Op een of andere manier is dit voor de familie van de doden geen probleem. Het 'proces' is immers afgerond.
Ondanks het feit dat je dit alles recht voor je neus ziet gebeuren, hebben wij het ervaren als een mooi en respectvol ritueel. Echter geen foto's, dit mocht niet en daar konden we ons wel iets bij voorstellen.

In bepaalde gevallen worden lijken trouwens niet verbrand. Als iemand bijvoorbeeld gestorven is tijdens een zwangerschap, door een slangenbeet, door lepra, nog een kind was of een monnik, dan is die persoon al puur. In dit geval wordt het lichaam in doeken gewikkeld en met stenen verzwaard in de rivier geworpen. Zoals wel vaker in India werkt dit niet altijd zoals het is bedoeld. Met als gevolg dat we regelmatig een lijk op de rivier voorbij zagen drijven. En af en toe spoelde die natuurlijk ook aan, met alle gevolgen van dien....



Oh ja, hadden we al verteld dat iedereen zich in het kader van een reinigingsritueel ook nog wast in deze zelfde rivier? Of gewoon even lekker gaat zwemmen om af te koelen. Overigens komen niet alleen de lijken en het as in het water terecht. Ook het riool en weten wij veel wat nog meer komen op de Ganges uit. Wij hebben in ieder geval heel erg ons best gedaan om het water vooral niet aan te raken.




We hebben 's ochtends vroeg om half zes (ja echt, vandaar de kleine oogjes!) een boottochtje gemaakt om dit alles vanaf de Ganges te kunnen aanschouwen.




De stad zelf was trouwens te vies voor woorden. Het deel waar wij zaten bestond uit allerlei kleine gangetjes waar natuurlijk ook (heilige) koeien rondliepen, dat was dan wel weer erg grappig.



Verder moest Caren nog met drie meisjes op de foto, ze vonden het echt geweldig om zichzelf vervolgens terug te zien op het schermpje.



Tja, en we blijven ons verbazen over het straatbeeld.



Gelukkig hadden we een fijn hotelletje gevonden met een mooi uitzicht, waar we ons terug konden trekken om even weg te zijn uit de viezigheid en het eeuwige gezeur van touts aan ons hoofd en echt te genieten van de indrukwekkende omgeving.





Het is gewoon heel jammer, maar iedereen lijkt altijd van alles aan ons te willen verkopen, echt zo vermoeiend. Zelfs een leuk gesprekje met een schattig jongetje bleek weer een truuk toen hij na zo'n 3 minuten over de winkel van zijn oom begon.
Bij het eerstvolgende kereltje dat op ons afkwam met de vraag 'Where are you from?' stelden we dan ook vrij snel de tegenvraag 'Does your uncle have a shop?'. Uit het feit dat hij zich geen raad wist met deze vraag haalden wij dat we dit weer heel goed hadden doorzien. Maar goed, het was een leuk ventje dus gezellig verder gekletst. Voor een 8-jarig jochie had hij wel een hele lijst met diepzinnige vragen, waaronder 'What is your future planning?'. Haha, we konden ons eigenlijk niet voorstellen dat je dat op die leeftijd zou vragen en dachten meteen aan een tv-programma met Jochem van Gelder ofzo, maar desondanks braaf geantwoord en natuurlijk gevraagd wat zijn future planning dan was. Dat was: 'to become a computer software engineer', heel grappig. De grootste grap was wel toen hij vroeg: 'Are you royal?' en Rinze zei 'No, are you?' en hij doodgewoon ja antwoordde! Toen hij aan het einde van het gesprek keurig een hand gaf aan ons beiden en een zeer nette man van 10 meter verderop nog even voorstelde als zijn vader, kwamen wij tot de conlusie dat onze eerste inschatting misschien toch niet helemaal de juiste was...

Wij waren in ieder geval allang blij dat we toch zoveel mogelijk proberen aardig te blijven tegen iedereen die ons, helaas vaak op een vervelende manier, aanspreekt.
Dat klinkt niet erg positief, maar zo ervaren we het op dit moment echt. Op de een of andere manier blijkt het voor ons heel moeilijk om in contact te komen met de leuke Indiërs. Zo is een glimlach van iemand die we op straat tegenkomen een zeldzaamheid.

Gelukkig!! Net nadat we dit hebben geschreven, blijkt het ook heel anders te kunnen...

Kampot en Angkor

Het plaatsje Kampot bleek grote behoefte te hebben aan toeristen. Als wij wat vermoeid uit de bus stappen (met de beloofde airco werd de openstaande ramen bedoeld) staan er iets van 15 mensen op ons te wachten, die allemaal willen dat we naar hun hotel gaan...
Na wat onderling overleg (dan is het zo heerlijk dat wij Nederlands spreken en zij allemaal niet) besloten we naar een hotel bij de rivier te gaan. Daar aangekomen zag het er redelijk uit, kamer genomen dus, vooral omdat we geen zin hadden om verder te zoeken. 's Nachts bleek het toch niet helemaal goed te zitten. Ten eerste liepen er beesten over het plafond, heel creepy. Ten tweede werd Rinze op een gegeven moment wakker van gekriebel op zijn borstkas. Toen hij het licht aan deed, bleek Caren ineens oog in oog met een kakkerlak te liggen. EEKS! Niet zo goed voor de nachtrust, zachtgezegd... De volgende dag zijn we dan ook snel naar een ander en veel beter hotel vertrokken.

Het dorpje zelf was rustig, maar wel erg gezellig. We hebben diverse rondjes door het dorp gelopen en nog meegenoten van een plaatselijke roeiwedstrijd. Ook leek het regenseizoen ineens te zijn begonnen: vanaf Kampot is het elke dag rond 16:00 uur even gaan regenen. Daarna werd het gewoon weer droog dus veel last hebben we er niet van gehad en het voordeel is dat het dan wel een beetje afkoelt.



We hebben vanaf hier een dagtour naar het nabijgelegen park Bokor gemaakt. Een natuurgebied waar vroeger alle rijken naar toe gingen om bij te komen (lees: te gokken). Zo hadden de Fransen er rond 1920 al diverse gebouwen neergezet, maar vanwege alle oorlogen die hier zijn gevoerd is alles in verval geraakt. Dit resulteerde in een hele mooie, maar ook wat spookachtige omgeving.




Uiteraard kon er na afloop nog even onder een waterval gestaan worden.



Vanuit Kampot zijn we via Phnom Penh, waar we onze visa voor India af moesten halen, naar Siem Reap gereist.



Hier hebben we lekker luxe gedaan en zijn we naar een heerlijk hotel met... zwembad gegaan.



Na een extra dagje bijkomen (we hadden een paar korte nachtjes gehad en het zwembad was zoooo lekker), was het dan toch echt tijd voor de tempel der tempels: Angkor Wat. Omdat het echt een super groot en indrukwekkend complex scheen te zijn hebben we ervoor gekozen om een 3-dagenkaart te kopen. En daar hebben we zeker geen spijt van gehad.

De eerste dag zijn we met een tuktuk als een gek langs alle tempels op het hoofdcomplex gereden.



De tweede dag waren een verafgelegen tempel, die bekend stond om de zeer nauwkeurige versieringen, en het indrukwekkende landmijnenmuseum aan de beurt.



Tot slot hebben we de derde dag fietsen gehuurd en zijn we op ons gemak naar Angkor Wat en Bayon gereden om twee van onze favoriete tempels nog eens goed te bekijken.



Eerst even wat achtergrondinformatie. Angkor Wat en haar tempels zijn van ongeveer 800 tot 1200 AD onder leiding van diverse koningen van het Angkoriaanse rijk gebouwd. Vooral Jayavarman de Zevende was niet te stoppen. Het complex is echt enorm, zo is Angkor Wat zelf al een grote tempel, maar ongeveer om de 2 km kom je weer een supermooie tempel tegen. Bovendien zijn ze allemaal behoorlijk verschillend, zodat wij na drie dagen nog steeds niet tempelmoe waren. Een hele prestatie vonden we zelf!

Hieronder een korte impressie van onze favo's:

Angkor Wat.
De Cambodjanen zijn zo trots op Angkor Wat, dat deze zelfs in de nationale vlag terug te vinden is. Vooral de laatste dag vonden we het hier supermooi; er was een mooie avondzon en we hadden de tempel bijna voor onszelf, heel sfeervol.






Bayon.
Deze tempel lijkt van een afstandje heel gewoontjes, totdat je wat beter kijkt en merkt dat je wordt aangestaard door allerlei stenen gezichten, allemaal naar beeltenis van (je voelt hem waarschijnlijk al...) Jayadinges de 7e.




Ta Phrom
Vooral zo mooi omdat de tempel ongeveer in dezelfde staat is gelaten als toen hij werd 'herontdekt'. Dit betekent dat je overal bomen ziet die zijn vergroeit met de tempel, heel gaaf. Hij is als decor gebruikt in de film 'Tomb raider', helaas moeten we die nu dus gaan kijken. We hebben namelijk de boom gezien waar Angelina een bloem plukt en door de grond zakt...




We hebben natuurlijk nog veel meer moois gezien en veel te veel foto's gemaakt, maar dat zullen we jullie besparen...

Na al dit moois was het tijd om naar India te gaan. Omdat grondige studie op internet had aangetoond dat het veel en veel goedkoper was om vanuit Bangkok te vliegen, moesten we eerst nog even van Siem Reap naar Thailand. Dit ging gelukkig uitermate soepel en zo hebben we ook al 2 dagen van Bangkok kunnen genieten. Omdat we hier begin juni nog een keertje terug zullen komen om de stad samen met Maartje en Sam echt te ontdekken, hebben we er nu angstvallig voor gezorgd niets cultureels te doen. Gezien de grote hoeveelheid (fastfood)ketens, enorme malls, etc. ging dit verrassend goed. Na al deze westerse input zijn we helemaal klaar voor India... hopen we.

Lost inside Cambodia

De grens tussen Laos en Cambodja was weer een hele belevenis. Gelukkig hadden we op advies van vele andere reizigers een tour geboekt zodat we in ieder geval met een hele groep de grens over gingen. Desondanks begon het gezeur al in Laos toen we een exit-stamp gingen halen, die kostte namelijk ineens 1 dollar (onder de tafel te betalen aan de aanwezige douanier). Geen geld natuurlijk, maar het gaat om het principe. Haha, dat zeggen we de laatste tijd wel erg vaak. Maar goed, we hadden op internet al gelezen dat je het geld moest betalen, omdat je anders echt geen stempel kreeg en dus het land niet uit zou kunnen. Over de munteenheid deed de beambte dan weer niet moeilijk, dus zo konden we mooi onze laatste Kippetjes uitgeven.

In Cambodja konden we vervolgens ter plekke een visum kopen, heel handig. Deze zou 20 dollar kosten. Je raadt het al; het was 21 dollar. Daarna ergens anders voor een dollar nog een entry-stamp gehaald en we waren officieel in Cambodja! Altijd weer leuk: een nieuw land, nieuwe cultuur, nieuw geld, nieuwe geschiedenis, enzovoorts. Gelukkig hadden we ons al wat voorbereid door extra vaak naar ons nieuwe favoriete nummer te luisteren.

Onze eerste stop was Kratie. Bij aankomst waren we enigszins in shock. Iedereen mikt hier zijn afval namelijk gewoon op straat. Het was echt zo'n ongelofelijke zooi. Echt zonde, want verder had de stad heel veel charme door de half vergane koloniale gebouwen.



Toen we de volgende dag naar de toeristische trekpleister van de regio gingen, gaf de omgeving gelukkig een heel ander beeld. De tocht ging door een prachtig landschap met allerlei houten huisjes en tempels. Om vervolgens bij de Mekong aan te komen alwaar we met een bootje dolfijntjes zouden gaan spotten. In dit deel van de Mekong leeft namelijk de zeldzame Irrawaddy dolfijn. Wij hadden er in ieder geval nog nooit van gehoord, maar dat zegt eigenlijk vrij weinig. Het spotten bleek gelukkig niet zo moeilijk, want we zagen vanaf de oever al diverse dolfijnen zwemmen! Een goede foto maken was daarentegen een grotere uitdaging, ze zwemmen nogal veel onder water (...) en zijn ook nog best wel snel.



Het was in ieder geval wel supergaaf om groepen van dolfijnen langs te zien zwemmen om adem te halen of gewoon een beetje te splashen. Omdat de motor van de boot de dolfijnen stoort werd die uitgezet en was het zo heerlijk stil dat je de dolfijnen kon horen ademhalen of gewoon in alle rust kon genieten van de prachtige omgeving.



En we waren niet de enigen die het leuk vonden om dolfijnen te zien.



Daarna richting de hoofdstad Phnom Penh. Leuk om weer eens in een echte stad te zijn. Vientiane is toch gewoon een groot dorp, PP is een stad. We hebben eerst het koninklijk paleis en de bijbehorende zilveren pagoda bezocht. Dit laatste gebouw is één van de weinige die niet volledig is verwoest door de Rode Khmer. Volgens eigen zeggen hét bewijs dat ook zij cultuur belangrijk vonden. De binnenkant was heel mooi. De hele vloer was betegeld met zilveren platen (vandaar de naam), er stonden allerlei boeddhabeelden ingelegd met diamanten en het hoogtepunt was een (best wel grote) boeddha gemaakt van jade.





Sowieso zijn we wel onder de indruk van het boeddhisme, een enorm tolerante godsdienst. De monniken zijn stuk voor stuk vriendelijk en heel zen. Het grappige is dat zij buitenlanders een ontzettend interessant fenomeen vinden, dus we staan nogal vaak elkaar te fotograferen. Deze monnik wilde wel even voor ons poseren (als wij ook even voor hem zouden poseren natuurlijk).



De volgende dag was het tijd voor serieusere zaken. Middels een tuktuk (brommer met een karretje erachter waar de klanten in zitten) zijn we naar het beruchte S 21, Tuol Sleng, gegaan. Ooit was dit een gewone school, maar midden jaren zeventig werd het door de Rode Khmer gebruikt als gevangenis/martelplek. Dit maakte het al meteen heel bizar. Afgezien van het prikkeldraad had het de feel van een gezellige school: een mooie binnenplaats waar gespeeld kon worden, een klimrek, schommels, etc..



Maar als je dan bij de palen van de schommels aankomt blijkt dat dit één van de plekken is geweest waar mensen werden gemarteld door ze op verschrikkelijke wijze omhoog te hijsen aan een touw.



Ook de klaslokalen waren gevuld met allerlei beeldmateriaal. Alles werd namelijk uiterst precies vastgelegd door de Rode Khmer. Zo zijn er foto's van de mensen gemaakt bij binnenkomst, maar ook na het martelen. Van de ongeveer 17.000 mensen die hier gevangen zijn genomen, hebben uiteindelijk slechts 12 (!!) mensen het overleefd. Eén van deze 12 was een schilder, waarvan nu ook allerlei schilderijen van de martelingen waren opgehangen. Dat hij goed kon schilderen heeft hem overigens gered. Hij mocht portretten maken van allerlei hoge officieren.



Het merendeel van de mensen is overigens niet vermoord in S 21, maar bij één van de zogenaamde Killing Fields. Dit waren executieplekken met een bizarre hoeveelheid massagraven. Wij hebben degene in de buurt van Phnom Penh bezocht. Het monument en de paar massagraven die zijn geopend waren erg indrukwekkend/deprimerend.



Dit alles heeft ongeveer 30 jaar geleden plaatsgevonden en nog steeds is het merendeel van de daders niet berecht. De Rode Khmer werd geleid door Pol Pot (broeder nummer 1), hij wou van Cambodja een communistische, zelfvoorzienende, agrarische staat maken. Iedereen moest boer worden en werd uit de stad verjaagd om op het platteland te gaan werken. Kinderen werden gescheiden van hun ouders en school werd afgeschaft. Geld werd ook afgeschaft en het jaar 1975 werd vanaf toen het jaar nul. Uiteindelijk is ongeveer 25% van de bevolking omgekomen tijdens het bewind van de Rode Kmher, ofwel doodgeslagen (om kogels uit te sparen) door soldaten ofwel gestorven van de honger.
Pol Pot is (pas) in 1998 onder verdachte omstandigheden overleden, maar broeder nummer 3 is bijvoorbeeld nog springlevend. Geen gerechtigheid of erkenning dus voor de Cambodjanen. Momenteel claimen de Rode Khmer-bazen dat zij niets afwisten van het bestaan van S 21, iets wat er bij de gewone burger (terecht) niet ingaat en wat ook enorm frusteert natuurlijk. Wel is duidelijk dat de Rode Khmer bijna verdreven was (door de Vietnamezen) totdat de VN zo nodig in moest grijpen. Hierdoor heeft Pol Pot de tijd gehad om zich te hergroeperen en middels een guerilla nog diverse jaren angst en verderf te kunnen zaaien. Echt ongelofelijk.

Omdat dit alles nog maar zo kort geleden is gebeurd, zijn de gevolgen nog steeds duidelijk zichtbaar. Zo is het zeer onverstandig om van de gebaande paden af te wijken in verband met de altijd aanwezige landmijnen die jaarlijks nog steeds voor een groot aantal doden en verminkingen zorgen. Verder valt op dat er relatief heel weinig oudere (35+) mensen zijn. Zo is 40% van de bevolking onder de 18 jaar en dat zie je echt terug in het straatbeeld.

Ondanks de beladen geschiedenis zijn de mensen echt superlief en hartelijk, maar het is duidelijk dat Cambodja een enorme achterstand heeft opgelopen wat betreft algemene welvaart zoals gezondheidszorg, armoede, etc. Gelukkig is er veel hulp en hebben we hele goede initiatieven gezien dus hopelijk zal dat de komende jaren langzamerhand veranderen. Daarnaast hopen we dat de rechtszaak tegen de Rode Khmer eindelijk van de grond komt zodat er nog een soort van gerechtigheid is voor de nabestaanden. Het heeft ons wel aan het denken gezet. De internationale gemeenschap wist namelijk precies wat er aan de hand was, maar heeft niets gedaan. Achteraf onbegrijpelijk, maar aan de andere kant: zijn er nu ook niet een aantal plekken in de wereld waar we echt zouden moeten ingrijpen?

Als tegengif voor al deze ellende hebben we de volgende dag het prachtige nationale museum bezocht. Tot de nok toe gevuld met beelden en dergelijke uit de Angkortijd en echt een oase van rust.



Verder geslenterd op de gezellige boulevard langs de rivier, wel enigszins verbaasd door de volgende weggebruiker.



Inmiddels hebben we het beestje al op zoveel verschillende plekken in de stad gezien dat we er niet meer van opkijken (om over de loslopende apen maar te zwijgen...).

Tot slot vonden we nog een shopping mall met uitzicht over de stad, altijd interessant!